เคยไหมคะ? ตื่นมาส่องกระจกแล้วรู้สึกหน้าบวมฉุ หรือน้ำหนักพุ่งพรวดจนน่าตกใจทั้งที่ไม่ได้กินเยอะขนาดนั้น จริงๆ แล้วน้องสาวอาจไม่ได้อ้วนขึ้นเพราะไขมันนะคะ แต่อาจกำลังเจอกับภาวะ “บวมน้ำ” อยู่ค่ะ
วิธีสังเกตง่ายๆ เลยคือ ถ้า “อ้วนจริง” จะเป็นไขมันสะสม เนื้อจะแน่นและลดลงยากหน่อยค่ะ แต่ถ้า “บวมน้ำ” จะเกิดจากร่างกายกักเก็บของเหลวไว้เยอะเกินไป น้ำหนักจะขึ้น-ลงไวมากแบบผิดปกติภายใน 1-2 วัน และพอลองใช้นิ้วกดที่ผิวจะทิ้งรอยบุ๋มไว้ให้เห็นชัดเจนเลยค่ะ
มาเข้าใจกันก่อน ร่างกายเราอ้วนหรือบวมน้ำกันแน่?
- ภาวะอ้วน (Obesity): เกิดจากการที่เรากินอาหารเพลิน กินแซ่บไปหน่อยจนร่างกายเผาผลาญไม่หมดค่ะ พลังงานส่วนเกินเลยกลายเป็นไขมันนุ่มๆ ไปฝากไว้ตามหน้าท้อง ต้นแขน หรือสะโพก ซึ่งแบบนี้ต้องใช้เวลาในการฟิตหุ่นและคุมอาหารอย่างต่อเนื่องถึงจะลดลงนะคะ
- อาการบวมน้ำ (Edema): เป็นภาวะที่สมดุลน้ำในเซลล์เราเพี้ยนไป ร่างกายเลยกักเก็บน้ำไว้ในเนื้อเยื่อมากเกินไป ทำให้รูปร่างดูฉุ นิ่ม ไม่กระชับ อาการนี้มาไวหายไวค่ะ บางทีเป็นแค่ไม่กี่ชั่วโมงก็รู้สึกได้แล้ว แต่ข่าวดีคือถ้าปรับพฤติกรรมถูกจุด อาการบวมก็หายได้ไวเหมือนกันค่ะ
6 สาเหตุตัวการที่ทำให้ผู้หญิงตัวบวมโดยไม่รู้ตัว
นอกจากเรื่องสุขภาพแล้ว พฤติกรรมในชีวิตประจำวันนี่แหละค่ะ ที่ทำให้เราตัวบวมได้ง่ายมาก:
- บวมสายปาร์ตี้ (Alcohol Bloating): วันไหนสนุกหนักไปหน่อย แอลกอฮอล์จะขับปัสสาวะจนร่างกายขาดน้ำค่ะ พอน้ำเหลือน้อย เซลล์เลยต้องรีบ “กักน้ำ” ไว้เพื่อความอยู่รอด ผลคือตื่นมาหน้าบวมเป่ง ตัวหนักแน่นอนค่ะ
- บวมจากการกินโซเดียมเกิน (Sodium Bomb): ใครชอบจัดยำ ส้มตำเผ็ดนัว หรืออาหารเกาหลีมื้อดึกต้องระวัง เพราะโซเดียมแฝงพวกนี้จะดึงน้ำเข้าเซลล์ทันที ทำให้เราดูตัวหนาขึ้นทันตาเห็นหลังมื้ออาหารเลยค่ะ
- บวมจากการจ้องจอนาน (Blue Light & Posture): การก้มหน้าเล่นมือถือนานๆ ทำให้เกิดการคั่งของของเหลวบริเวณใต้ตาและคอ (Tech Neck Bloat) และการจ้องจอนานๆ กระตุ้นความเครียดในระบบประสาท ส่งผลต่อระบบการขับน้ำในร่างกายได้เช่นกันค่ะ
- บวมจากฮอร์โมนแปรปรวน: ช่วงก่อนมีประจำเดือน (PMS) หรือการใช้ยาคุมสูตรที่เอสโตรเจนสูง มักจะทำให้ร่างกายคั่งน้ำและเกลือแร่ค่ะ เป็นสาเหตุที่สาวๆ หลายคนกังวลว่ากินยาคุมแล้วทำไมดูอวบขึ้นนั่นเองค่ะ
- บวมจากความเครียด: เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลออกมาค่ะ ซึ่งเจ้าฮอร์โมนตัวนี้จะไปสั่งให้ร่างกายกักเก็บโซเดียมและน้ำเอาไว้ ทำให้เราตัวบวมได้เหมือนกันนะคะ
- บวมจากการพักผ่อนน้อย: เมื่อเรานอนไม่พอ ร่างกายจะหลั่งคอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้เราหิวเก่งขึ้น แต่ยังส่งผลให้ไตขับโซเดียมได้แย่ลงด้วยค่ะ ตื่นมาเลยรู้สึกตัวฉุๆ หน้าบวมไม่สดชื่น
วิธีเช็กอาการบวมน้ำฉบับง่ายๆ
สาวๆ ที่มีอาการตัวบมขึ้น ลองมาทำแบบทดสอบ 3 จุดสังเกตกันดูนะคะ:
- ลองกดดู (Pitting Test): ใช้นิ้วกดลงบริเวณหน้าแข้งหรือหลังเท้าค้างไว้ 5 วินาทีค่ะ ถ้าปล่อยแล้วผิวไม่คืนตัวทันทีแต่เป็นรอยบุ๋มค้างอยู่ แสดงว่าบวมน้ำชัวร์ค่ะ
- รอยจากเสื้อผ้า: สังเกตตามขอบถุงเท้า ขอบกางเกง หรือแหวนที่ใส่ค่ะ ถ้าทิ้งรอยกดทับชัดเจนและจางหายช้ากว่าปกติ นั่นแหละค่ะอาการบวมน้ำ
- ช่วงวันนั้นของเดือน: สังเกตว่าอาการบวมมักมาพร้อมอาการคัดตึงหน้าอก หรืออารมณ์สวิงก่อนประจำเดือนมาหรือเปล่าคะ
ถ้ามีอาการตามนี้ข้อใดข้อหนึ่ง หรือร่วมกันมากกว่าสองข้อขึ้นไป ก็มีแนวโน้มสูงที่จะเป็นอาการบวมน้ำค่ะ
แชร์ทริค วิธีลดอาการบวมน้ำ ปรับหุ่นให้กลับมาเป๊ะเหมือนเดิม
การดูแลสมดุลฮอร์โมนคือเคล็ดลับสำคัญของคนอยากหุ่นเฟิร์มค่ะ:
นอนหลับให้คุณภาพดี: ช่วง 22.00 – 02.00 น. คือนาทีทองค่ะ ร่างกายจะคุมฮอร์โมนให้ปกติ ถ้าเรานอนพอ ร่างกายจะไม่เครียด คอร์ติซอลไม่พุ่ง น้ำก็ไม่คั่งค่ะ
ดื่มน้ำเติมเข้าไปอีก: ฟังดูย้อนแย้งใช่ไหมคะ? แต่การดื่มน้ำสะอาดบ่อยๆ คือการบอกร่างกายว่า “เรามีน้ำพอแล้วนะ ไม่ต้องกักเก็บน้ำเสียไว้” ช่วยให้ไตขับโซเดียมออกมาได้ดีขึ้นมากค่ะ
ขยับร่างกายแบบ Low Impact: ไม่ต้องเต้นหนักให้เหนื่อยหอบค่ะ แค่เดินเร็ว โยคะ หรือแกว่งแขนเบาๆ ก็ช่วยให้ระบบไหลเวียนทำงานแล้วค่ะ
กินโพแทสเซียมช่วยขับเกลือ: วันไหนที่รู้ตัวว่าจัดหนักมื้อนัวมา ให้รีบกินกล้วยหอม, อะโวคาโด, ส้ม หรือน้ำมะพร้าวค่ะ เพราะโพแทสเซียมจะช่วยดึงโซเดียมส่วนเกินออกจากร่างกายได้ไวมาก
ทางเลือกสำหรับคนที่กินยาคุมกำเนิดอยู่แล้ว: สำหรับสาว ๆ ที่ใช้ยาคุมอยู่แล้ว แต่กังวลเรื่องบวมน้ำ ซิสแนะนำให้เลือกสูตรที่มีตัวยา Drospirenone (ดรอสไพรีโนน) เพราะตัวยาตัวนี้ทำหน้าที่คล้ายๆ ยาขับปัสสาวะอ่อนๆ ในตัว ช่วยลดการคั่งของน้ำในร่างกาย จึงไม่ทำให้อ้วน ตัวไม่บวม น้ำหนักไม่เพิ่มขึ้น ช่วยให้มั่นใจว่าน้ำหนักที่ขึ้นจะไม่ใช่เพราะอาการบวมน้ำจากการใช้ยาแน่นอนค่ะ แล้วยาคุมยี่ห้อไหนบ้างที่มีตัวยานี้ ซิสรวมมาให้แล้วค่ะ
- Melodia (เมโลเดีย): ซิสแนะนำตัวนี้สำหรับสายบิวตี้ค่ะ ที่เน้นเรื่องการลดสิวฮอร์โมน ลดผิวมัน และที่สำคัญยังช่วยคุมน้ำหนักไม่ให้บวมน้ำ ไม่ทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นด้วยนะคะ
- Synfonia (ซินโฟเนีย): เหมาะมากสำหรับสาวๆ ที่ทั้งตัวบวมและปวดท้องประจำเดือน อารมณ์แปรปรวนช่วงก่อนมีรอบเดือน และมีอาการ PMS (ให้ใส้ลิ้งค์ไปอาการเกี่ยวกับอาการ PMS เพิ่ม) :ซึ่งยาคุมชนิดฮอร์โมนรวม สูตร 24+4 เม็ด จะช่วยทำให้ฮอร์โมนในร่างกายให้คงที่ ตัวไม่บวมตลอดเดือนเลยค่ะ
Q&A: เรื่องอาการบวมน้ำที่ผู้หญิง ถามกันบ่อย
Q: กินยาคุมตัวไหนไม่ทำให้อ้วนบวมน้ำ?
A: แนะนำยาคุมสูตรที่มีฮอร์โมน Drospirenone (ดรอสไพรีโนน) อย่าง Melodia (เมโลเดีย) หรือ Synfonia (ซินโฟเนีย) ค่ะ เพราะมีคุณสมบัติต้านการบวมน้ำ ไม่ทำให้เกิดการคั่งของน้ำในร่างกาย จึงไม่ทำให้อ้วน ตัวไม่บวม น้ำหนักตัวคงที่ค่ะ
Q: ดื่มน้ำเยอะ ๆ จะยิ่งบวมน้ำกว่าเดิมไหม?
A: ไม่เลยค่ะ ตรงกันข้ามเลย ถ้าเราดื่มน้ำน้อย ร่างกายจะยิ่งหวงน้ำและกักน้ำไว้ค่ะ การดื่มน้ำสะอาดให้พอจะช่วยขับโซเดียมและของเสียออกทางปัสสาวะ ช่วยลดอาการบวมได้ดีมากค่ะ
Q: ทำไมตื่นมาแล้วหน้าบวมทุกเช้าเลย?
A: อาจจะมาจากการกินของเค็มหรืออาหารที่มีโซเดียมสูงในมื้อดึกค่ะ หรือบางทีการนอนหนุนหมอนต่ำไปก็ทำให้ของเหลวไหลไปรวมที่หน้าได้ค่ะ แนะนำให้เลี่ยงมื้อดึกจัดๆ และดื่มน้ำเยอะๆ นะคะ
Q: กินยาคุมแล้วน้ำหนักขึ้น 2-3 โล คืออ้วนหรือบวมน้ำ? A: ส่วนใหญ่ในช่วง 1-3 เดือนแรกจะเป็นอาการ บวมน้ำ จากฮอร์โมนเอสโตรเจนในยาคุมสูตรเก่าค่ะ หากกังวล แนะนำให้ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเปลี่ยนมาใช้ยาคุมสูตรที่มี Drospirenone (ดรอสไพรีโนน) อย่าง Melodia (เมโลเดีย) หรือ Synfonia (ซินโฟเนีย) จะช่วยลดปัญหาน้ำหนักเกินจากการคั่งของน้ำได้ดีมากค่ะ
Q: ทำไมกิน “ส้มตำ/ยำ” แล้วตัวบวมทันที? A: เพราะในเครื่องปรุงมีโซเดียมสูงมากค่ะ โซเดียม 1 กรัม สามารถกักเก็บน้ำในร่างกายได้ถึง 1 ลิตร! ดังนั้นมื้อไหนจัดหนักยำนัวๆ ร่างกายจะบวมน้ำทันที วิธีแก้คือต้องดื่มน้ำตามเยอะๆ เพื่อช่วยไตขับโซเดียมออกมาค่ะ
ข้อมูลนี้เป็นการแนะนำเบื้องต้น หากคุณมีโรคประจำตัวหรือกังวลเรื่องผลข้างเคียง แนะนำให้ปรึกษาเภสัชกรที่ร้านยาใกล้บ้านเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมที่สุดค่ะ
หากสาวๆ ยังมีความสงสัย อยากเลือกสูตรยาคุมที่เข้ากับไลฟ์สไตล์ เภสัชกรที่ PHARMASIS – ร้านยาที่เข้าใจผู้หญิง นะคะ ซิสพร้อมช่วยเลือกสูตรที่ทำให้หน้าใสและหุ่นเป๊ะไปพร้อมกันจ้า!
ค้นหา PHARMASIS – ร้านยาที่เข้าใจผู้หญิงใกล้บ้าน คลิกที่นี่
ข้อมูลอ้างอิง: Medicines.org.uk (eMC)/checkobesity-or-edema
